Μύθοι για τη διατροφή: Τι έχω ακούσει και τι ισχύει;

Τι έχω ακούσει και πως το έχω παρερμηνεύσει

Σίγουρα ο κάθε ένας από εσάς θα έχει στο μυαλό του τουλάχιστον ένα τρόφιμο που θεωρεί ότι του κάνει καλό και άρα έχετε ξεκινήσει με ενθουσιασμό την κατανάλωσή του περιμένοντας να απολαύσετε τις ευεργετικές του ιδιότητες, κάνω λάθος; Και αντίστοιχα μήπως σκέφτεστε και ένα τουλάχιστον τρόφιμο που «κόψατε» εντελώς από τη διατροφή σας επειδή ακούσατε πόσο κακό μπορεί να κάνει; Με άλλα λόγια πολλά ακούμε, εύκολα τα πιστεύουμε αλλά λίγο αξιολογούμε και φιλτράρουμε τις πληροφορίες αυτές. Ας δούμε λοιπόν μερικά χαρακτηριστικά παραδείγματα όπου άλλο άκουσα και άλλο κατάλαβα!

 

Άκουσα ότι το κρασί κάνει καλό στην καρδιά. Άρα μπορώ να πίνω επιτέλους όσο θέλω.

Είναι γεγονός ότι η μέτρια κατανάλωση αλκοόλ και συγκεκριμένα κόκκινου κρασιού έχει φανεί να προστατεύει την καρδιά. Αυτό το πετυχαίνει μέσα από την αύξηση της «καλής» χοληστερόλης, τη μείωση της «κακής» και την προστασία των αρτηριών μας. Προσοχή όμως,  σε καμία περίπτωση δεν σας συμβουλεύουμε να αρχίσετε την κατανάλωση κρασιού αν δεν το καταναλώνετε ήδη. Επιπλέον λέγοντας μέτρια κατανάλωση γνωρίζετε τι ακριβώς εννοούμε; Αναφερόμαστε σε έως 1 μερίδα την ημέρα για τις γυναίκες και 1-2 για τους άνδρες, ενώ η μερίδα ισούται με ένα μικρό ποτηράκι κρασί. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η κατανάλωση αλκοόλ χωρίς μέτρο μπορεί να αυξήσει τα τριγλυκερίδια στο αίμα, να προκαλέσει βλάβες στην καρδιά και το συκώτι αλλά και εθισμό.

 

Άκουσα ότι το αυγό αυξάνει τη χοληστερόλη. Άρα όποιος έχει ανεβασμένη χοληστερόλη αίματος καλύτερα να ξεχάσει τα αυγά.

Και αν σας έλεγα ότι το αυγό είναι απλώς ένα παρεξηγημένο τρόφιμο; Γνωρίζατε ότι στην πραγματικότητα η χοληστερόλη που περιέχεται σε τρόφιμα όπως το αυγό δεν επηρεάζει και τόσο σημαντικά την χοληστερόλη στο αίμα μας; Αντιθέτως είναι τα κορεσμένα λιπαρά εκείνα που δημιουργούν το μεγαλύτερο πρόβλημα και το αυγό αποτελεί ένα τρόφιμο με χαμηλή περιεκτικότητα σε αυτά τα λιπαρά. Επιπλέον ο κρόκος του είναι πλούσιος σε λεκιθίνη, ένα λιπίδιο που λειτουργεί σαν αντίβαρο στην αύξηση της χοληστερόλης στο αίμα. Μπορούμε λοιπόν άφοβα να καταναλώνουμε έως 4 αυγά την εβδομάδα συμπεριλαμβανομένων αυτών που περιέχονται στα φαγητά ή γλυκά που τρώμε.

 

Άκουσα ότι αν πρόκειται να βράζω τα λαχανικά καλύτερα να μην τα καταναλώνω καν μιας και χάνουν όλες τις βιταμίνες τους.

Γιατί χάνονται οι βιταμίνες κατά το βράσιμο των λαχανικών; Γιατί πολύ απλά οι βιταμίνες που περιέχονται στα λαχανικά διαλύονται στο νερό και επομένως χάνονται ιδίως όταν το νερό στο οποίο τα βράζουμε πετιέται χωρίς δεύτερη σκέψη. Βράζοντας όμως τα λαχανικά μας σε μεγαλύτερα κομμάτια, βάζοντάς τα κατευθείαν σε νερό που βράζει ή μαγειρεύοντάς τα σε ατμό «φυλακίζουμε» ένα μέρος αυτών των βιταμινών.             Από την άλλη κάποια θρεπτικά συστατικά των λαχανικών όπως φυτικές ίνες, το λυκοπένιο στις ντομάτες και κάποιες αντιοξειδωτικές ουσίες γίνονται ακόμη πιο διαθέσιμα στον οργανισμό μετά το μαγείρεμα των λαχανικών.

 

Άκουσα ότι αν θέλω να αδυνατίσω πρέπει να κόψω τελείως τους υδατάνθρακες. Άρα αντίο ψωμί, αντίο μακαρόνια!

Ας ξεκινήσουμε λέγοντας ότι τα φρούτα, τα λαχανικά και τα δημητριακά αποτελούν τις καλύτερες πηγές υδατανθράκων. Θα μπορούσατε να φανταστείτε μία υγιεινή και σωστή διατροφή χωρίς τα τρόφιμα αυτά; Ας τονίσουμε λοιπόν ότι δεν είναι όλοι οι υδατάνθρακες «κακοί». Μπορούμε απλά να περιορίσουμε τους υδατάνθρακες που μας παρέχουν μόνο θερμίδες και κανένα άλλο θρεπτικό συστατικό όπως είναι η ζάχαρη.

 

Άκουσα ότι αν βάζω μαύρη ζάχαρη ή μέλι στον καφέ μου μπορώ να έχω το κεφάλι μου ήσυχο.

Πράγματι η μαύρη ζάχαρη περιέχει κάποια ιχνοστοιχεία όπως κάλιο, νάτριο, ασβέστιο, φώσφορο, μαγνήσιο και σίδηρο σε αντίθεση με τη λευκή που δεν περιέχει κάτι άλλο παρά μόνο υδατάνθρακες. Το μέλι από την άλλη έχει μία αναγνωρισμένη θρεπτική αξία καθώς περιέχει πληθώρα αντιοξειδωτικών και αντιμικροβιακών παραγόντων. Αυτό όμως που δεν πρέπει να ξεχνάμε είναι ότι οι θερμίδες τους παραμένουν και δεν διαφέρουν από αυτές της ζάχαρης. Επομένως και εδώ η κατανάλωση θα πρέπει να γίνεται με μέτρο προκειμένου να μην έχουμε αυξημένη πρόσληψη θερμίδων.

 

Άκουσα ότι η κατανάλωση μεγάλης ποσότητας αλατιού δεν κάνει καλό. Μας πως θα τρώμε τα φαγητά μας άνοστα;

Το αλάτι είναι απαραίτητο για την ισορροπία των υγρών του σώματος και στη ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης. Η χωρίς μέτρο όμως κατανάλωσή του μπορεί να οδηγήσει σε προβλήματα, ενώ σε συγκεκριμένες περιπτώσεις κρίνεται απαραίτητος ο αυστηρός περιορισμός του. Ποιος σας είπε όμως ότι αυτό μεταφράζεται αυτομάτως σε άνοστα πιάτα; Προσπαθήστε να φέρετε στο μυαλό σας μερικά από τα άφθονα μπαχαρικά και καρυκεύματα που είναι διαθέσιμα. Συνδυάστε τα με φαντασία στο μαγείρεμά σας, χρησιμοποιείστε αρωματικά βότανα, λεμόνι, ξίδι και ανακαλύψτε ότι δεν δίνει μόνο το αλάτι γεύση στο φαγητό σας.

 

 

Άκουσα ότι γλυκαντικά όπως η στέβια απευθύνονται αποκλειστικά σε διαβητικούς.

Η αντικατάσταση της ζάχαρης με στέβια για παράδειγμα στον καφέ ή στην παρασκευή γλυκισμάτων αποτελεί μία γλυκιά ανάσα για τους ανθρώπους που πάσχουν από σακχαρώδη διαβήτη. Επιπλέον άνθρωποι που προσπαθούν να μειώσουν το σωματικό τους βάρος μπορούν να επωφεληθούν από την αντικατάσταση της ζάχαρης κάτι το οποίο μειώνει το θερμιδικό περιεχόμενο των τροφίμων ή ροφημάτων. Ας μην ξεχνάμε όμως ότι η σύσταση για περιορισμό στην κατανάλωση ζάχαρης αφορά και το γενικό πληθυσμό. Σύμφωνα με τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας τόσο στα παιδιά όσο και στους ενήλικες η ημερήσια πρόσληψη ζάχαρης θα πρέπει να καλύπτει λιγότερο από το 10% της συνολικής ενεργειακής πρόσληψης.

 

Άκουσα ότι ακόμη και αν θέλω να κόψω τα γλυκά μπορώ τουλάχιστον να τρώω μαύρη σοκολάτα.

Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε κάποιον να «βαφτίζει» την μαύρη σοκολάτα εντελώς αθώα. «Μαύρη σοκολάτα είναι, πειράζει να φάω λίγη παραπάνω»; Ας τονίσουμε λοιπόν ότι σαφώς προτιμάμε την μαύρη σε σχέση με την σοκολάτα γάλακτος καθώς η δεύτερη περιέχει αρκετά κορεσμένα λιπαρά, τα «κακά» λιπαρά όπως συχνά τα αποκαλούμε και τα οποία πρέπει να είναι περιορισμένα στη διατροφή μας. Ταυτόχρονα όμως η μαύρη σοκολάτα όπως ακριβώς και η γάλακτος αποτελούν πυκνές θερμιδικά τροφές αποδίδοντας περίπου 500 θερμίδες ανά 100 γραμμάρια. Καλύτερα λοιπόν να διαλέξουμε μαύρη σοκολάτα ανάμεσα στις δύο αλλά θυμηθείτε ότι και εδώ η ποσότητα θα πρέπει να είναι περιορισμένη.

 

Εβίτα Σιατίτσα MSc, Κλινικός Διαιτολόγος Διατροφολόγος Επιστημονικός Συνεργάτης Χαροκοπείου Πανεπιστημίου www.nutrizin.gr